اربعین یک نگاه تاریخی صرف نیست؛ بلکه به صورتی مؤثق و گسترده، نگاهی معرفت شناسانه است

به گزارش ازناخبر ؛ حمید پورمندی در یادداشتی نوشت : قالَ رَسُولُ اللّهِ (صلّى اللّه علیه و آله): اِنَّ لِقَتْلِ الْحُسَیْنِ علیه السّلام حَرارَةً فى قُلُوبِ الْمُؤمنینَ لا تَبْرُدُ اَبَداً. براى شهادت حسین علیه السلام، حرارت و گرمایى در دلهاى مؤمنان است که هرگز سرد و خاموش نمی‌شود.(جامع احادیث الشیعه ، ج ۱۲، ص ۵۵۶)

اگر چه با توجه به شیوع روز افزون کرونا در منطقه و به ویژه عراق که موجب قرنطینه در شهرهای کربلا و نجف شده است، داغ زیارت به دل مشتاقان حضرتش مانده اما عاشقان حسینی امیدوارند که با مهارکرونا و مدیریت صحیح، سفر اربعین برقرار شود و میلیون‌ها زائر به عتبات مشرف شوند.

نکته اول:

بدانیم که اربعین یک نگاه تاریخی صرف نیست؛ بلکه به صورتی مؤثق و گسترده، نگاهی معرفت شناسانه است لذا مروری گذرا بر روایات پیامبر و اهل‌ بیت(علیهم السلام) به خوبی نشان می‌دهد که از منظر فرهنگ ناب شیعه، زیارت امام حسین(علیه السلام)، ‌گریه و سوگواری بر مصائب آن امام و بزرگداشت ایام شهادت آن حضرت و یاران مظلومش، از جایگاه بلند و برجسته‌ای برخوردار است.

نکته دوم:
پیشینه ی عنوان «زیارت اربعین» به زمان امام صادق (علیه‌السّلام) باز می‌گردد. چهلم و در لسان عربی، اربعین یکی از مناسبت های اصلی برگزاری عزاداری و به جا آوردن زیارت امام حسین (علیه‌السّلام) است. «اربعین» در لغت به معنای چهلم و عدد ۴۰ است. عدد ۴۰ در تاریخ دینی جایگاه خاصی دارد؛ از جمله سجده‌ی چهل روزه‌ای حضرت آدم، در کوه صفا، دعای چهل روزه‌ای بنی اسراییل و به نبوت رسیدن پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) در چهل سالگی.

مفاهیمی هستند که در این ارتباط بیان می گردند.
در فرهنگ اسلامی نیز عدد ۴۰ ارزشی خاصی دارد.

اعمال و برنامه‌های بسیاری با این عدد پیوند خورده است؛ از جمله چله نشینی برای رفع حاجات یا رسیدن به مقام عرفانی، توصیه به حفظ ۴۰ حدیث، کمال عقل در چهل سالگی و دعا برای ۴۰ مؤمن در نماز شب وپیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) حدود همسایه را تا چهل خانه از چپ و راست و مقابل و پشت سر بر شمرده که دارای حق همسایگی هستند.

اموری هستند که بیان شده اند. شماری از کتاب ها که در آنها به گونه ای ۴۰ حدیث فراهم آمده است، اربعین خوانده می شود. اما آنچه در این نوشتار بر روی آن صحبت می شود و تعبیری که مراد است اینکه در فرهنگ شیعی، به چهلمین روز شهادت امام حسین(علیه السلام)؛ «اربعین» گفته می شود که مصادف با روز بیستم ماه صفر است و طبق برخی روایات، و براساس قول مشهور، سرامام حسین(علیه السلام) که در روز عاشورا جدا شده بود، در روز اربعین به بدنش ملحق شد.

نکته سوم:

از مهمترین آداب این روز، زیارت مرقد امام حسین(ع) است. در منابع شیعی، برای این زیارت، ثواب و ارزش فراوانی ذکرشده است. شاید یکی از عوامل برجسته‌ شدن و اهمیت‌ یافتن اربعین حسینی در میان دوستان اهل‌ بیت(ع) روایت مشهوری است که از امام عسکری(ع) نقل شده است: علامات مؤمن (شیعه) پنج چیز است:

  1. پنجاه و یک رکعت نماز در شبانه‌روز (۱۷ رکعت واجب و ۳۴ رکعت نافله)
  2. زیارت اربعین ۳٫

قرار دادن انگشتری در دست راست

  1. پیشانی بر خاک مالیدن
  2. بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحیم در نماز.

لذا زیارت اربعین معانی بسیاری دارد و پیام روشنی برای طاغوتیان عالم است، فریادی است که بر سر ظالمان بلند می شود و زائران را به سوی زیارت کربلا، برای تجدید بیعت با امامشان بر می انگیزد،‌ ندایی برای منکران است و بیانگر این مطلب است که ما تمسّک به باب حسین(علیه السلام) را تا ظهور امام حجّت (عج) از دست نمی دهیم

نکته چهارم :
پایه گذاری سنت زیارت اربعین امام حسین(ع) را به جابربن عبدالله انصاری (؟ -۷۸ ق) صحابی پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) نسبت داده اند. مشهور است که در این روز جابر برای زیارت امام حسین(ع) وارد کربلا شد و به عنوان نخستین زائر امام حسین(ع) شناخته می‌شود.

نکته پنجم :
سفارش ائمه(علیهم السلام) به زیارت کربلا
آنچه که پس از گریه بر مصائب آن حضرت حائزاهمیت است و اولویت دارد، زیارت امام حسین(علیه السلام) است.

امامان معصوم(ع) نسبت به زیارت امام حسین(ع) و یاران ایشان دستور اکید داده‌اند و سفارشاتی را به مؤمنان و عاشقان مکتب اهل‌بیت داشته‌اند.

در این سفارشات آمده است: آنان که توان زیارت حضرت را دارند، فرقی نمی‌کند که در کدام نقطه از این کره خاکی زندگی می‌کنند، حتی اگر یکبار در طول عمرشان باشد، به زیارت این امام شهید بروند؛ و چنانچه برای آنها میسّر است، در سال به دفعات بروند و ایشان را زیارت کنند.

نکته ششم:
نکته دیگری که درباره اربعین حسینی باید مورد توجه قرار گیرد، این است که همه به خوبی می‌دانیم بر مبنای روایات در میان ذوات مقدسه ائمه معصومین(علیهم السلام)، امام حسین(علیه السلام) جایگاهی خاص دارد و اگرچه معصومین (علیهم السلام) کشتی نجات محسوب می‌شوند اما کشتی نجات ابا عبدالله (علیه السلام) وسیع‌تر و سریع‌تر از همه است، چرا که خون پاک آن حضرت اسلام ناب را بیمه کرد و آن حضرت به نوعی بزرگ‌ترین احیاگر اسلام حقیقی است.

از همین رو اربعین شهادت آن بزرگوار نیز بیش از سایر معصومین(علیهم السلام) مورد توجه قرار می‌گیرد و حتی برای وجود مقدس پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) و امیرالمومنین (علیه السلام) نیز مسأله اربعین رحلت و شهادت مورد توجه قرار نگرفته است، چرا که یادآوری اربعین شهادت حسین (علیه السلام) خونی تازه را در رگ های شیعیان به جریان می‌اندازد و همگان را به قیام برای خدا چه به صورت فردی و چه به صورت جمعی دعوت می‌کند، همچنان که قرآن نیز موعظه اصلی خویش را همان قیام برای خدا (فردی و اجتماعی) می‌داند: «قُلْ إِنَّمَا أَعِظُكُم بِوَاحِدَةٍ أَن تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَى وَفُرَادَى؛ بگو من فقط به شما يك اندرز مى‏‌دهم كه دو دو و به تنهایى براى خدا به پا خيزيد». (سوره سبأ، ۴۶)
در نتیجه اربعین دارای محتوایی آموزنده و یادآور خاطره ای حیات بخش و با قداست است.

پس به خوبی می توان چنین نتیجه گیری نمود که اربعین امام حسین (علیه السلام) مانند بقیه مراسم و سنتهای مذهبی، همگی دارای محتوای حقیقی و پیام آموزنده و مشتمل بر رمز و راز قابل توجیه و تصدیق و شایسته پیروی همه جوامع و طوایف بشری است.

از اينجاست كه می گوييم: كربلا، همه چيز ماست، چون اساس دين را حفظ كرد پس، حق است که هر سال و بلکه هر روز یاد او در جانها زنده گردد و چشم ها به جای اشک خون بگریند، که خود فرمود: (أنَا قَتیلُ العَبَرات، ما ذُکِرتُ عِندَ مُؤمنٍ إلاّ وَ دَمَعَتْ عَیناهُ) من کشته اشک هایم، هیچ مؤمنی مرا یاد نمی کند، مگر آنکه چشمانش اشک می ریزد.

و نکته پایانی اینکه؛روایات بسیاری در رابطه با فضیلت زیارت امام حسین علیه السلام از راه دور وارد شده، چنان که زیارت هر معصوم دیگری نیز این گونه است.از جمله از روایت سُدیریکی از یاران امام صادق (علیه السلام) به خوبی استفاده می‏شود که زیارت آن حضرت از دور نیز، فضیلت بسیار دارد، به این صورت که فرد در فضای باز قرار گیرد و به راست و چپ نظر بیفکند، سپس سر خود را به سوی آسمان بلند کند و به جانب قبر امام حسین علیه السلام توجّه نماید و بگوید: «السَّلامُ عَلَیْکَ یا اباعَبْدِاللَّهِ، السَّلامُ عَلَیْکَ وَ رَحْمَةُاللَّهِ وَ بَرَکاتُهُ» که در مقابل آن برای او ثواب بسیار نوشته می‏شود.

چرا که سلام، از دور یا نزدیک به آن حضرت می‏رسد. هم چنین از روایت‏ علقمه‏ از امام باقر (علیه السلام) استفاده می‏شود که زیارت عاشورا برای دور و نزدیک هر دو وارد شده است، همان گونه که زیارت‏ اربعین که تنها در مورد امام حسین (علیه السلام) وارد شده، را نیز می‏توان از راه دور و نزدیک خواند (کامل الزیارات، ب ۹۶، ص ۲۸۸، ح۲،۷).

چهل، عدد “کمال” است ، و انسان ، کمال خویش را از سرچشمه‌های جوشان و زلال عاشورا تا اربعین یافته است….

انتهای پیام /