به گزارش پایگاه خبری_تحلیلی «ازناخبر» مکانیسم ماشه یا اسنپبک یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات برجام طی روزهای اخیر توجه رسانهها و افکار عمومی را به خود جلب کرده است. در این گفتوگو، دکتر حسین پورهادیان عضو هیأت علمی دانشگاه پیامنور واحد ازنا به بیانی شیوا، ماهیت فنی و سیاسی این سازوکار، نقش آن در فشارهای غرب، فرصتهای پیش روی ایران و ظرفیتهای کشور برای عبور از تحریمها و تقویت استقلال سیاسی را بررسی میکند.
ازناخبر: آقای دکتر، مکانیسم ماشه دقیقاً چیست و چگونه در برجام گنجانده شد؟
پورهادیان: اسنپبک در لغت به معنای «بازگشت سریع به عقب» است که در فارسی به اصطلاح «مکانیسم ماشه» شناخته میشود. علت این نامگذاری آن است که همانند ماشهی تفنگ عمل میکند؛ به محض کشیده شدن، شلیک انجام میشود و دیگر قابل بازگشت نیست. هرچند این واژه ظاهری فنی دارد، اما در حقیقت یک ابزار کاملاً سیاسی است که استکبار جهانی برای استفاده در مواقع لازم علیه ایران در برجام گنجاند.
مکانیسم ماشه یکی از ضمائم قطعنامه ۲۲۳۱ است که به اصرار آمریکا در متن توافق قرار گرفت. البته اخیراً آقای ظریف، مسئول تیم مذاکرهکننده وقت، گفتهاند که این بند بدون اطلاع ایشان، توسط یک کارشناس به نام «فرانسچکو» و با هماهنگی یکی از اعضای تیم ایرانی در متن برجام گنجانده شده است که اگر این ادعا درست باشد، بسیار تأسفبار است.
طبق تعریف این سازوکار، در صورتی که ایران به تعهدات خود پایبند نباشد، هر یک از اعضای مشارکتکننده در برجام میتواند ظرف مدت ۳۰ روز، بدون نیاز به رأیگیری مجدد در شورای امنیت، همه تحریمهای گذشته را بازگرداند. نکته مهم اینجاست که حتی کشورهایی مانند چین و روسیه ـ که روابط بهتری با ایران دارند ـ نیز در این فرآیند حق وتو نخواهند داشت. در واقع، مکانیسم ماشه سلاحی است که آمریکا و همراهان اروپاییاش (فرانسه، آلمان و انگلیس) در متن توافق تعبیه کردند تا هر زمان اراده کنند، بهانهای برای اعمال فشار و بازگرداندن تحریمها داشته باشند.
ازناخبر: با توجه به تهدید اروپا و آمریکا به اجرای مکانیسم ماشه، هدف اصلی آنها چیست؟
پورهادیان: این اقدام، بیش از آنکه حقوقی یا فنی باشد، جنبه سیاسی و روانی دارد. ایران در کوتاهترین زمان ممکن به تمام تعهدات خود در برجام عمل کرد، اما این آمریکا بود که بدون پایبندی به هیچیک از تعهداتش از توافق خارج شد. از سوی دیگر، کشورهای اروپایی که بارها به ایران قول داده بودند تعهدات خود را اجرا کنند، با وجود صبر و انتظار طولانی ما، عملاً هیچ اقدامی نکردند.
به همین دلیل روشن است که غربیها مکانیسم ماشه را صرفاً برای بهانهتراشی و اعمال فشار سیاسی علیه ایران در دل برجام گنجاندند تا هر زمان لازم دیدند از آن بهعنوان اهرم امتیازگیری استفاده کنند. امروز هم که بحث فعالسازی این سازوکار را مطرح میکنند، در واقع به دنبال تحمیل امتیازات بیشتری بر ایران در قبال تعلیق آن هستند.
ازناخبر: چرا غرب همچنان بر «دیپلماسی اجباری» اصرار دارد و آیا این مسیر نتیجهای خواهد داشت؟
پورهادیان: قطعاً دیپلماسی اجباری هیچگاه به نتیجه نخواهد رسید. تجربه برجام بهخوبی نشان داد که با وجود اجرای کامل تعهدات از سوی ایران و خروج یکجانبه غرب از توافق، کشورمان مسیر خود را تغییر داد و مجلس شورای اسلامی با تصویب «قانون راهبردی صنعت هستهای» واکنش قاطعی نشان داد. نتیجه این تصمیم، پیشرفتهای چشمگیر ایران در حوزه هستهای بود.
تجربههای تاریخی نیز بارها ثابت کردهاند که ملت ایران هیچگاه زیر بار زور نرفته و نخواهد رفت. تاریخ در مقاطع مختلف گواه است که فشار و تحمیل نه تنها ایران را متوقف نکرده، بلکه موجب مقاومت و پیشرفت بیشتر کشور شده است.
ازناخبر:: برخی میگویند جریانهای داخلی که قبلاً وجود مکانیسم ماشه را انکار میکردند، امروز با بزرگنمایی خطر آن، بهدنبال تحمیل توافقی بدترند. ارزیابی شما چیست؟
پورهادیان: متأسفانه چنین رویکردی دیده میشود. کسانی که در گذشته با سادهانگاری یا تجاهل، این سازوکار خطرناک را کوچک میشمردند، امروز تلاش میکنند با ترساندن مردم و مسئولان، امتیازات بیشتری به غرب بدهند. این بزرگنمایی بخشی از یک طراحی ترکیبی است؛ طراحیای که هدف آن توقف برنامه موشکی، کاهش نفوذ منطقهای و منزوی کردن ایران است. درواقع این جریان دانسته یا ندانسته در جهت اهداف غربیها حرکت میکند.
ازناخبر: چرا جریان غربگرا در داخل تهدیدهای غرب را بزرگ جلوه میدهد اما ظرفیتهای همکاری با قدرتهای نوظهور را نادیده میگیرد؟
پورهادیان: به نظر من جریان غربگرا خواسته یا ناخواسته دوست ندارد ایران استقلال خود را حفظ کند و به توسعه و پیشرفت لازم برسد. چرا که تا کنون نتیجه کارشان جز امتیازدهی از ایران، سود دیگری در پی نداشته است. هر چند این جریان در مقاطعی توانسته با بهرهگیری از این موضوع سود انتخاباتی برای خود فراهم کند. ایران در همکاری با قدرتهای نوظهور و سازمانهای جدید میتواند علاوه بر مطرح کردن خود به عنوان قدرتی جدید و مؤثر در منطقه و جهان، نیازهای سیاسی، اقتصادی و بینالمللی خود را هم مرتفع کند و این موضوع به سود جریان غربگرا نیست. چرا که نان غربگرایان در وابستگی به غرب است و دائماً فرصت همکاری با قدرتهای نوظهور را کوچک جلوه میدهند.
ازناخبر: آیا بازگشت به مسیر گذشته یعنی مذاکره مجدد با غرب عقلانی است؟
پورهادیان: به هیچ وجه. بازگشت به همان مسیر پرهزینه، تکرار خطای گذشته است. مذاکره با غرب، جز تعلیق غنیسازی، بتنریزی در راکتورها، شهادت دانشمندان و حملات به زیرساختهای هستهای، هیچ سودی برای ما نداشت. حتی در بحبوحه مذاکرات هم به ایران حمله نظامی کردند. بنابراین مذاکره مجدد با غرب عهدشکن، کاری غیرعقلانی و پرخسارت است.
ازناخبر: غرب این بار موضوع موشکی ایران را هم پیش کشیده است. واکنش ایران باید چگونه باشد؟
پورهادیان: از دست دادن تواناییهای خود نتیجهای جز تسلیم، تحقیر، تجزیه و توسریخوری در پی نخواهد داشت. تجربههای تاریخی و معاصر نشان میدهد که تنها با اتکا به قدرت بومی میتوان در برابر فشارها ایستاد. نمونه روشن آن، جنگ تحمیلی ۱۲ روزه علیه ایران اسلامی بود که نشان داد سرمایهگذاری بر صنعت موشکی اقدامی درست و بهجا بوده است. حال تصور کنید اگر ما در آن مقطع توان موشکی نداشتیم یا ضعیف بودیم، چه سرنوشتی در انتظار کشور بود.
نمونههای مشابه نیز پیش چشم ماست؛ غزه بدون سلاح موشکی پیشرفته چه سرنوشتی داشت؟ سوریه چگونه با اعمال نفوذ دیگران روبهرو شد؟ و اوکراینی که صنعت هستهای خود را تحویل اروپا داد، جز آوارگی مردم، کشتار هزاران نفر و تحقیر حکومتش چه نتیجهای دید؟ همه اینها نشان میدهد مصلحت ایران ایجاب میکند نهتنها در برابر خواستههای زیادهخواهانه غرب کوتاه نیاید، بلکه روزبهروز بر توانمندیهای خود، بهویژه در حوزه موشکی، بیفزاید.
ازناخبر: ایران چگونه میتواند تهدید مکانیسم ماشه را به فرصت تبدیل کند؟
پورهادیان: در دل هر تهدیدی، فرصت نهفته است. تجربه نشان داده غرب همیشه با ابزار دیپلماسی یکطرفه، امتیاز گرفته و سپس از توافق خارج شده است.این روش تکراری آنها بهویژه در برابر کشورهایی مثل ایران است که قدرت و اقتدارشان مانع دستدرازی دشمن میشود. اما امروز ایران میتواند با اتکا به منابع انسانی و طبیعی، اقتصاد داخلی خود را تقویت کند و با گسترش همکاریهای راهبردی با قدرتهای نوظهور، استقلال سیاسی خود را تضمین نماید. این مسیر، نقطه پایانی بر دیپلماسی یکطرفه غرب و آغازی برای حضور ایران در جامعه جهانی واقعی خواهد بود.
ازناخبر: ایران چه ظرفیتهایی برای عبور از تحریمها دارد؟
پورهادیان: جهان امروز شدیداً به مصرف انرژی وابسته است. ایران سومین ذخایر بزرگ نفت و دومین ذخایر گاز جهان را داراست و یکی از کشورهایی است که قادر به صدور نفت و گاز خود به طور مستقل و مستقیم است. بنابراین در این حوزه، ایران کشوری بسیار مهم است که نقش اساسی در بازار منطقهای و جهانی دارد و با ایجاد روابط راهبردی و همکاری مؤثر با قدرتهای نوظهور مثل بریکس و شانگهای میتواند خود را از زیر فشار تحریمهای غرب خارج و روز به روز بر قدرت خود بیافزاید.
ازناخبر: برخی مردم نگران بازگشت تحریمهای شورای امنیت هستند. پیام شما به آنها چیست؟
پورهادیان: نظر بنده این است که غرب به هر طریقی که توانسته فشارهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی خود را وارد نموده اما با یاری خداوند و با رهبری مقتدر، هوشمند و آیندهنگر مقام معظم رهبری و پشتیبانی ملت عزیز تا کنون موفق نبوده و روز به روز بر اقتدار و عزت ایران اسلامی افزوده شده است.
ما بایستی با حفظ انسجام ملی و توجه به شرایط، بدون راه دادن هیچگونه نگرانی به خود و تحت تأثیر قرار نگرفتن بزرگنمایی غربگرایان و جنگ روانی دشمن به زندگی عادی خود ادامه دهیم و زیر بار دادن امتیاز جدید نرویم و تمدید تعلیق مکانیسم ماشه را به هیچ وجه نپذیریم. چرا که اگر این بار در قبال تعلیق فعال شدن مکانیسم ماشه امتیازی بدهیم به احتمال قوی از این پس هر زمان که اراده کنند، با این شیوه از ما امتیاز خواهند گرفت و امتیاز درخواستی غرب هم چیزی جز تواناییهای ما نخواهد بود.
ازناخبر: با سپاس از همراهی خوب شما با رسانه ازناخبر
پورهادیان: موفق و پیروز باشید.
انتهای پیام/.
#پایان_خسارت_محض
